Los Angeles Merkezli “Desert X” İsimli Etkinliğin Yeni Açıklanan Suudi Arabistan Edisyonu Tartışmalara Yol Açtı

images

10 Ekim 2019

2017 yılında Los Angeles kentinin Coachella Vadisi'nde ilki gerçekleştirilen Desert X isimli sanat bienalinin 2020 yılı içinde Suudi Arabistan edisyonunun gerçekleştirileceği geçtiğimiz haftalarda açıklandı. Ancak, bu duyuru beraberinde bienal organizasyon ekibi dahil farklı sanat çevrelerince tepkiyle karşılandı. Zira, bienalin  14 kişilik yönetim kurulu üyesinden üçü istifasını açıkladı.

Bienal danışma kurulundan üç isim, sanatçı Ed Ruscha, sanat tarihçisi ve kuratör Yael Lipschutz ve hayırsever Tristan Milanovich, petrol zenigini Suudi Arabistan'ın insan haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle görevlerinden istifa ettiler. Lipschutz artnet NEWS'a verdiği açıklamada, Suudi Krallığın güvenilir aydın bir bir hükümet tarafından yönetilmediğini bilerek ülkenin kendini sanat yoluyla pazarlamasına katkıda bulunmak istemediğini söyledi ve "Desert X organizasyonu bundan böyle kendi insani değerlerimi temsil etmediği için görevimden istifa ediyorum" şeklinde ifade kullandı.   

Bienal ve Suud Krallığı arasında planlanan ortaklığın duyurulması ise tam da Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesinin birinci yıldönümüne denk düştü. Krallığın şimdiki prensi Muhammed Bin Selman (MBS) tarafından ölüm emri verildiği CIA ve Birleşmiş Milletler tarafından desteklense de MBS konuyla herhangi bir ilişkisinin olmadığını iddia ediyor. 

Qasr al-Farid at UNESCO World Heritage Site, Hegra. Image courtesy RCU.

Suudi Arabistan'da planlanan etkinlik UNESCO Dünya Mirası listesine giren Al-Ula isimli çöl arazide. Görsel Telif: AL Ula Kraliyet Birimi

Desert X artistik direktörü Neville Wakefield ve Suud kuratörler Raneem Farsi ve Aya Alireza tarafından organize edilecek sanat bienalinin 31 Ocak'tan 7 Mart'a kadar sürmesi planlanıyor. UNESCO Dünya Mirası listesinde olan Al-Ula antik kentinde gerçekleştirilecek etkinlikte bölgede kalan arkeoljik eserlerle birlikte büyük ölçekli sanat eserlerinin yerleştirilmesi düşünülüyor.  

Desert X etkinliğinin kurucusu ve yönetim kurulu başkanı Susan Davis, sanat direktörü Wakefield ve Suudlu bir sanatçıyla beraber uzun görüşmeler sonucu etkinliğin yeni bir edisyonunu yapmaya karar verdiklerini açıkladı. Hatta, 2017 yılında etkinlik ilk organize edildiğinde asıl hedeflerinin "çölden-çöle diyaloğu" geliştirmek olduğunu de söyledi. Ayrıca batılı bakış açısının ve algısının Suud gerçekliğinden çok uzakta olduğunu sözlerine ekleyen Davis, Suudi Arabistan edisyonu için Suud'lu iki kadın kuratörle çalışacaklarını ve etkinlik bölgesi yönetiminde pek çok kadının bulunduğunu dile getirdi ve ekledi "Hiç bir ülkenin homojen bir yönetime sahip olmadığı günümüz şartlarında sanatçılar arası diyaloğu geliştirme konusunda gayret ediyoruz".    

Organizasyonu açıklamadan önce bir çok sanat çevresine konuyu danıştıklarını söyleyen Davis, yeni edisyonda çalışmayı düşündükleri tüm sanatçıların "izole etmektense ilişki kurmayı" tercih ettiklerini söyledi.   

 

The Old Town of AlUla,. Image courtesy of RCU.

Al-Ula Antik Kenti. Görsel Telif Al-Ula Kraliyet Birimi.

Etkinlik öncesi bölgeyi ziyaret eden sanatçılardan birinin Los Angeles Times'a yaptığı açıklama ise "Suudi Arabistan gibi bir ülkenin koşullarında sanat üretiminde olmak nasıl bir duygu, bunu deneyimleyecek olmaktan heyecen duyuyorum" şeklinde. 

Diğer yandan, bienalin 2019 edisyonunda yer alan sanatçılardan bazıları Sudi Krallıkta planlanan etkinlik için her hangi bir bilgi almadıklarını, bir daha Desert X ile asla çalışmayacaklarını ifade ettiler. Ayrıca, bienalin coğrafi olarak genişlemesinin sanat çevresinde güven konusunu oldukça zedelediğini dile getirdiler. 

 

Hegra, Saudi Arabia's first UNESCO World Heritage Site, image courtesy RCU.

Al-Ula Bölgesindeki Hegra kenti. Görsel Telif Al Ula Kraliyet Birimi 

Şimdiki prens Selman tarafından ülkenin 2030 hedefleri arasında turizmi parlatmak amacıyla suud yönetimince finansa edilecek olan Desert X Al Ula Edisyonu'yla ülkenin petrola bağımlı ekonomisine turizmle katkı sağlamak amaçlanıyor. Yine aynı hedefle, aralarında MoMA direktörü Glenn Lowry'nin de olduğu üst düzey bir dizi müze yetkilisi 2017 Aralık ayında Kral Abdülazaiz Dünya Kültür Merkezi'ne kraliyetin özel misafirleri olarak davet edilmişlerdi.    

Geçtiğimiz yıl Washington Post muhabiri Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesi üzerine Suudi Arabistan dünya çapında protesto edilmişti. Hatta Brooklyn Müzesi Suriye ile ilgili bir sergisi için Suud Krallığı'ndan beklediği maddi desteği geri çevirmek zorunda kalmıştı.  

Desert X etkinliği ise açıklandığı günden bu yana olumlu görüşler alsa da bazı çevrelerce hala daha olumsuz tepkiler de almakta. Çevre aktivisti yazar Ruth Nolan bu etkinliğin çöl fauna ve florasına yapacağı geri dönüşü olmayan zarardan bahsederken bazı sanatçılar da organizasyonun gittiği yönden endişe duyduklarını açıkladı. 

Etkinliğin Suudi edisyonu için henüz sanatçı listesi açıklanmazken sanatçılarının yarısının ülke Krallığı'ndan diğer yarısının da Amerika edisyonuna katılan sanatçılardan oluşacağı söylendi.  

Kaynak: artnet NEWS    

Güncel Öne Çıkanlar