Koleksiyoner Rehberi: Oryantalist Sanat

images

22 Ağustos 2017

Christie’s Müzayede Evi'nin 19. Yüz Yıl Avrupa Sanatı Bölümü’nün başı Arne Everwijn oryantalist resim sanatı üzerine uzman görüşlerini paylaşıyor. Ayrıca, Avrupalı sanatçılar tarafından o dönemin doğu dünyasınının pazar yerlerini, cami ve haremlerini resmeden  muazzam sanat eserleriyle dolu bir dalla ilgili günümüz sanat piyasası hakkında fikirlerini belirtiyor. 

1 Oryantalizm Nedir?

Oryantalizm Avrupalı sanatçıların doğuyu tasvir edişleridir. 19.yy’deki Avrupalı sanatçılar – özellikle de İngiliz, Fransız ve Alman sanatçılar – zamanında Yakın Doğu, Orta Doğu ve Kuzey Afrika olarak bilinen bölgeleri ziyaret etmiş, fal taşı gibi açılmış gözleriyle gördüklerini tuvallere aktarmışlardır. Tabloları ve kâğıt üstüne çalışmaları gitgide büyümekte olan bir seyahat merakıyla ve uzak, Londralı ya da Parisli vatandaşların karşılaştırabilecekleri hiçbir referans noktası olmayan egzotik yerlere duyulan ilgiyle doğrudan doğruya ilişkilidir.

Amadeo Preziosi, Yeni Cami, Constantinople, kağıt üzeri suluboya, 39 x 58.4cm. Satış Fiyatı: £60,000 (yaklaşık US$ 78,400), Christie's Londra, 13 Temmuz 2017

2 İlk Oryantalistler kimdir ve neleri resmetmişlerdir?

Oryantalizm’in başlangıcı Romantizm’in de başlangıcına denk düşmüştür. Bu sanat dalının en parlak yıldızı Eugene Delacroix olmuştur. Chios’da Katliam (1824), Sardanapalus’un Ölümü (1827) ve Tangier’in Fanatikleri (1838) gibi eserlerinde Doğuyu sınırsız bir şehvaniyet, kasti şiddet ve yoğun duygular dünyası olarak göstermiştir.

Ancak Oryantalist resimlerin ortaya koydukları zamanla değişmiştir. Daha az kaotik ve daha cezbedici olan temalı resimler daha çok tutulmaya başlamıştır. Resimlerin – rahat ve mutlu duran -özneleri kilim tüccarları, namaz kılan erkekler, nargile içen beyler, satranç oyuncuları ve hınca hınç dolu pazarlarda alışveriş yapan kişiler olmaya başlamıştır.

Rudolf Ernst (Austrian, 1854-1932), The Rug Merchant, 1888. Panel üzeri Yağlıboya, (62 x 50 cm). Satış Fiyatı: £112,500 (yaklaşık US$ 147,000) Christie's Londra, 13 July 2017

3 Oryantal Resmin en önemli sanatçıları kimlerdir?

Eugene Delacroix, Jean-Leon Gerome, John Fredrick Lewis, Gustav Bauernfeind ve Ludwig Deutsch tüm koleksiyoncuların eserlerini almak istedikleri sanatçılardır.

Jean-Léon Gérôme (French, 1824-1904), Çerkez Güzeli, 1876. Tuval üzeri yağlıboya. 40.7 x 32.6 cm. Satış Fiyatı:  £2,057,250. Christie's Londra, 2 Temmuz 2008.

Arne Everjin’e göre Frenk-Avusturyalı ressam Rudolf Ernst de “gözde sanatçılardan” biridir. Ernst, diyor Everjin, “çok yönlülüğün ustasıydı. Tabloları o kadar gerçekçidir ki bakanlar kendilerini tabloya girip Orta Doğu’ya geçebileceklermiş gibi hissederler.”

Rudolf Ernst (Austrian, 1854-1932), Lamba. Panel üzeri yağlıboya, 58 x 47.5 cm. Satış Fiyatı: £81,250 (yaklaşık US$ 105.000) Christie's Londra, 13 July 2017

Ernst Etnografik doğruluğa pek de önem veren biri değildi – neticede farklı kültürlerden objeleri bir araya getiren (örneğin bir Suriye lambasıyla, Osmanlı kuşağını ve Latin-Moresk mimariyi Lambaya Bakmak adlı eserinde bir arada kullanmıştı) bir adamdı. Daha ziyade amacı seyircilerinin neredeyse elle tutulur gibi duran resimlerle büyülemekti, bunu da gerçekten cilalı duran yüzeylerle başardı.

Gustav Bauernfeind (Alman, 1848-1904), Ümeyye Cami Kapısı, Şam, 1890. Panel üzeri yağlıboya.121 x 96.5 cm. Satış Fiyatı: £2,505,250 (yaklaşık US$ 3,280,000) Christie's Londra, 2 Temmuz 2008 

“Önemli bir diğer sanatçı renkleri muazzam bir şekilde kullanan Ludwig Duetsch’tı, diye devam ediyor Everjin. “O kadar uç renkler kullanır ki – tuvalin dışına taşıp Doğu topraklarının zenginliğini izleyicilere vermek ister gibi dururlar.”

 

Ludwig Deutsch (Avusturyalı, 1855-1935), Namaz Vakti, 1923. Panel üzeri yağlıboya, 55.9 x 44.1 cm. Satış Fiyatı: £605,000 (yaklaşık US$ 790,000). Christie's Londra, 13 Temmuz 2017

4 Farklı ülkelerden Oryantalistlerin çalışmalarının arasında ne gibi farklar var?

İngiliz sanatçılar genellikle gördüklerini gerçekçi bir şekilde resmetmeye önem gösterirlerdi. (Haziran 2016’de Christie’s’de satılan Güney’den Kudüs adlı çalışmasıyla bilinen) David Roberts bunun iyi bir örneğidir: onun resimleri tarihi yerlerdeki insanları topografik gerçekçilik içine gösterir.

David Roberts, R.A. (1796-1864), Kudüs, 1860. Tuval üzeri yağlıboya. 123.2 x 183.5 cm. Satış Fiyatı: £962,500. Christie's Londra, 30 Haziran 2016

Bunun tersine Fransız ressamlar tablolarında egzotik fantezilerine daha çok yer verirlerdi. Harem, erkeklerin buraya girmesine izin verilmemesine ve bu yüzden hiçbir sanatçının burada yaşanan sahneleri görmelerinin imkanının olmamasına rağmen bu tablolara sıklıkla konu edilirdi.

5 Bu tablolar nerede yapılırdı?

Oryantalistler tablolarını evdeki stüdyolarında yapmayı, üretim aşamasında fotoğraflardan ya da yolculukları sırasında çıkardıkları eskizlerden faydalanmayı tercih ederlerdi.

“Ernst ve Gerome gibi sanatçılar Avrupa’ya bir dizi egzotik objeyle dönmeyi de tercih ederlerdi,” diyor Everjin. “Bu objeler resimlerine yerleştirebilecekleri çeşitli kostümler, tüfekler, kilimler, borular ya da fayanslar olabilirdi.”

6 Oryantalistler resmin haricinde eserler de ortaya koydular mı?

19. Yüz Yılda doğunun cezbedici egzotizmi Avrupa’nın yüksek sınıfı arasında popüler oldu ve yavaş yavaş tekstillerin, dekoratif sanatların ve hatta mimarinin içine sızdı. İngiltere’de zevkin en büyük göstergesi Londralı sanatçı Frederic Leighton’ın (artık Leighton Evi Müzesi olarak bilinen) evinin Arap Bölümü’dür.

7 Bugünkü Oryantal sanat piyasası nasıl?

“Yirminci Yüzyılın büyük çoğunluğu boyunca çok da popüler olmayan Oryantal sanat yeni yeni güçlenmeye başladı,” diyor Everjin. “Christie’s dünyadaki ilk Oryantal sanatı açık arttırmasını 1998’De düzenledi. Son zamanlarda Orta Doğulu koleksiyoncular bu tablolarla çok ilgileniyorlar – onlara yarı tarih belgeler gözüyle bakıyorlar. Vatanlarının tarihinin bir parçası olan eserler almak istiyorlar.” Zira İslam’ın insanları resmetmeyi yasaklamış olması benzeri sahnelerin Orta Doğu ülkelerinin sanatçıları tarafından üretilmediği anlamına geliyor.

Kaynak: CHRISTIE'S 

Çeviren: Zeynep ŞEN

 

Güncel Öne Çıkanlar

  • GUGGENHEIM MÜZESİ, TRUMP’IN GÖÇ YASAĞINA SAVAŞ AÇTI
    ABD Yargıtay’ı Başkan Trump’ın tartışmalara yol açan göç yasasına olan itirazları sözlü olarak dinlemeye hazırlanıyor. Yasaya şiddetle karşı çıkanlardan New York’taki Solomon R. Guggenheim Müzesi, 100 farklı müzeyle güç birliğine vararak ABD Başkanı Trump’ın göç yasasına savaş açtı. Müze ABD Mahkemeleri’nden Trump’ın göç yasasının geri çevrilmesini sağlayacaklarını umdukları yüzlerce yasal belge istedi.
    22 Eylül 2017
  • MONET’NİN ŞAHSİ KOLEKSİYONU HONG KONG’DAN ÖNCE LONDRA’DA
    Claude Monet’nin (1840-1926) çeşitli objelerden ve sanat eserlerinde oluşan kişisel koleksiyonu Eylül ayının sonunda, kasım ayında Christie’s Hong Kong’da düzenlenecek müzayede öncesinde Londra'da sergilenecek.
    21 Eylül 2017